Mae cadw pobl ifanc yn ein hardal yn broblem fawr, gydag amcangyfrifon poblogaeth ar gyfer Bwrdeistref Sirol Conwy yn dangos bwlch mawr yn y strwythur oedran rhwng oedrannau o gwmpas 18 o 45, a bwlch llai, er amlwg o hyd, yn Sir Ddinbych. Dyma’r grŵp oedran sy’n fwyaf tebygol o fod yn economaidd a chymdeithasol symudol, yn chwilio am waith, addysg a chyfleoedd cymdeithasol eraill tu allan i’r ardal. Mae’n rhaid i nifer o bobl ifanc adael yr ardal ar gyfer addysg uwch, ac er nad yw hynny’n broblem, mae methiant i’w hatynnu’n ôl i’r ardal ar ôl iddynt raddio yn arwain at anghydbwysedd rhwng cenedlaethau.

Mae amrywiaeth o resymau posib ar gyfer y patrwm hwn, ond fe nododd ymgynghoriad gyda myfyrwyr Prifysgol Bangor ddiffyg cyfleoedd cyflogaeth lleol fel un o’r materion allweddol. Gall diffyg tai addas a fforddiadwy hefyd fod yn ffactor fawr sy’n effeithio ar hyn hefyd. Ac wrth benderfynu ar le i setlo, mae pobl ifanc fel arfer yn chwilio am fwy na swydd yn unig; maent yn dymuno byw yn rhywle sy’n cyd-fynd â’u ffordd o fyw, boed yn fynediad i gyfleoedd diwylliannol (bywyd nos, neu weithgareddau awyr agored er enghraifft) neu wasanaethau a chefnogaeth sydd ar waith i’w helpu i ddechrau a magu teulu.

Mae Pyramidiau poblogaeth, a gynhyrchwyd o amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn, Swyddfa Ystadegau Gwladol  yn dangos bylchau strwythur oedran y boblogaeth rhwng 18 a 45 oed.  O edrych ar y pyramidiau hyn, gallwn weld yn amlwg nad yw’r boblogaeth yn cymryd ffurf pyramid traddodiadol, a fyddai’n dangos fod llawer o blant a phobl ifanc ar y ‘gwaelod’, gan gefnogi ‘brig’ mwy cul o bobl hŷn. Mae ein poblogaeth yn bendrwm iawn gyda grwpiau oedran hŷn, yn enwedig y sawl dros 55 oed. Er hynny, mae gyrwyr demograffig eraill wedi cael effaith ar yr anghydbwysedd hwn yn y boblogaeth (disgwyliad oes gwell, gostyngiad mewn ffrwythlondeb, ac effaith y genhedlaeth a aned ar ôl yr ail ryfel byd yn symud i grwpiau oedran hŷn), mae allfudiad pobl ifanc yn ddylanwad allweddol hefyd, ac yn un sy’n effeithio ar les economaidd yr ardal, yn ogystal ag ar ei ffurf gymdeithasol a ddiwylliannol.

Mae buddion i gynnal poblogaeth â chydbwysedd o ran oedran ar gyfer cymdeithas gyfan. Mae cyfnewid gwybodaeth a rennir, profiad a diwylliant rhwng cenedlaethau yn helpu i ffurfio cymuned gryf, fywiog, arloesol ac integredig – mae symud gyda’r cyfnod a throsglwyddo doethineb yn hanfodol ar gyfer magu gwydnwch cymdeithasol. Mae Cefnogaeth Gymunedol a swyddi gofal yn cael eu meithrin drwy integreiddio rhyng-cenedlaethau hefyd, nid yn unig o fewn teuluoedd, ond gyda chymdogion, ffrindiau a thrwy gwirfoddoli hefyd. Gall hyn fod yn broses ddwy ffordd, gyda phreswylwyr hŷn yn helpu gyda gofal plant a datblygiad, yn ogystal â phobl ifanc yn darparu gofal ffurfiol ac anffurfiol i breswylwyr hŷn. I gael rhagor o wybodaeth, gweler ein pwnc ‘Byw mewn unigedd a mynediad at wasanaethau.’

Ar gyfer gweithwyr a’r economi yn gyffredinol, mae recriwtio, cynnal a datblygu pobl ifanc o fewn y gweithlu yn helpu i fynd i’r afael â materion megis gweithlu’n heneiddio, bylchau a diffyg mewn sgiliau, datblygu talent, cynllunio ar gyfer olyniaeth a barn y cwsmer mewn marchnadoedd a phatrymau newydd.  I gael rhagor o wybodaeth, gweler ein pwnc ‘Llewyrchus Llesiant.’